Eigenschappen met een y zijn in het Nederlands schaars, omdat vrijwel geen enkel oorspronkelijk Nederlands woord met een y begint. Toch zijn er een paar bruikbare opties, verdeeld over drie groepen. Ten eerste de woorden die met ij beginnen en in veel spelletjes en puzzels als y geteld worden: ijverig, ijdel, ijzersterk, ijskoud en ijzig. Ten tweede de Engelse leenwoorden die in het dagelijks Nederlands voorkomen: young at heart, yolo-mentaliteit, yuppie-achtig en youthful. Ten derde Engelse karaktereigenschappen die je in een internationaal profiel of spel kunt gebruiken: yielding (meegaand), yearning (verlangend), yappy (praatgraag) en youngish (jeugdig). Hieronder vind je per groep de betekenis, voorbeelden en wanneer je welke het beste inzet.
Welke Nederlandse eigenschappen beginnen met ij en tellen als y?
In het Nederlandse alfabet is de ij officieel een combinatie van i en j, maar in de praktijk wordt de letter vaak als y behandeld. Op oude typemachines en in veel woordspelletjes staan ij en y op dezelfde plek, en in sommige woordenboeken staan ij-woorden bij de y. Daardoor accepteren de meeste spelers bij een spel als Pim-pam-pet of 30 Seconds een ij-woord als antwoord op de letter y. De bekendste karaktereigenschappen uit deze groep:
- IJverig: hardwerkend, toegewijd, niet snel tevreden met half werk.
- IJdel: veel waarde hechten aan uiterlijk en aan wat anderen van je vinden.
- IJzersterk: mentaal of fysiek buitengewoon sterk en veerkrachtig.
- IJskoud: emotieloos en afstandelijk, vaak negatief bedoeld.
- IJzig: kil in de omgang, weinig warmte uitstralend.
IJverig is verreweg de populairste, zowel in spelletjes als op een cv. Let wel: wie strikt het alfabet volgt, kan bezwaar maken omdat ij officieel onder de i valt. Spreek dat dus vooraf af als je een spel speelt.
Welke Engelse leenwoorden met een y gebruik je in het Nederlands?
Het Nederlands heeft een flinke reeks Engelse woorden en uitdrukkingen overgenomen die een karaktertrek beschrijven. Ze zijn informeel, maar in spreektaal en op sociale media volkomen gangbaar:
- Young at heart: jong van geest, ongeacht leeftijd, open voor nieuwe dingen.
- Yolo-mentaliteit: spontaan en impulsief, leeft in het moment (van "you only live once").
- Yuppie-achtig: carrièregericht, statusgevoelig, gericht op geld en uiterlijk succes.
- Youthful: jeugdig, energiek, fris in denken en doen.
- Yes-man of yes-woman: iemand die altijd instemt en zelden tegengas geeft.
Deze woorden werken goed in een informele context, bijvoorbeeld bij een spel met vrienden of in een luchtig profiel. In een formele brief of sollicitatie kun je ze beter vermijden of vertalen naar een Nederlands equivalent, zoals "jong van geest" of "spontaan".
Welke Engelse eigenschappen met een y zijn er nog meer?
Speel je een Engelstalig spel, vul je een Engels profiel in of zoek je gewoon meer keuze, dan heeft het Engels een langere lijst. Een selectie van bijvoeglijke naamwoorden die een persoon beschrijven:
- Yielding: meegaand, bereid toe te geven, flexibel in een discussie.
- Yearning: verlangend, vol van een diep gemis of ambitie.
- Yappy: praatgraag, soms een beetje te luidruchtig.
- Youngish: nog redelijk jong, jeugdig ogend.
- Yummy: aantrekkelijk, in informele taal ook gebruikt voor personen.
- Yobbish: lomp, onbeschoft (Brits-Engels).
Van deze woorden is yielding het meest bruikbaar als serieuze karaktereigenschap. Het beschrijft iemand die niet star is en kan meebewegen, wat in teams een gewaardeerde trek is. De overige woorden zijn vooral handig als je in een spel snel een geldig antwoord nodig hebt.
Welke eigenschap met een y past op een cv of profiel?
Op een Nederlands cv is ijverig de enige echt natuurlijke keuze, en die wordt ook door recruiters begrepen en gewaardeerd. Combineer het met een concreet voorbeeld, want "ijverig" zonder onderbouwing zegt weinig. Schrijf bijvoorbeeld dat je naast je studie altijd gewerkt hebt, of dat je een project hebt afgerond ondanks tegenslag. Wil je per se een echte y, dan kun je in een Engelstalig cv "youthful energy" of "a yielding, collaborative attitude" gebruiken. Voor een datingprofiel werkt "young at heart" goed, omdat het positief en herkenbaar is zonder dat het opschept. Tips over hoe je eigenschappen op een cv onderbouwt, vind je bij werk.nl van het UWV.
Hoe gebruik je deze lijst in spelletjes?
Bij Pim-pam-pet, 30 Seconds, Scrabble of een woordspel in de auto is de y berucht. Spreek vooraf twee dingen af: of ij-woorden meetellen, en of Engelse woorden toegestaan zijn. Zijn beide toegestaan, dan heb je met ijverig, ijdel, young at heart en yielding ruim voldoende om nooit meer met lege handen te staan. Zijn beide verboden, dan is de categorie "eigenschappen met een y" in het Nederlands vrijwel leeg en kun je de letter beter overslaan. Wil je zelf controleren of een woord officieel bestaat, kijk dan in de Woordenlijst Nederlandse Taal op woordenlijst.org, of in de online editie van Van Dale. Voor de discussie over de status van de ij als letter, en waarom die zo vaak met de y wordt gelijkgesteld, heeft Wikipedia een uitgebreide uitleg. En wie bij Onze Taal kijkt, vindt daar het taaladvies over ij en y in alfabetische volgorde, handig als het spel een keer in een discussie eindigt.